GORINCHEM – Twa roastige fjoerwapens mei oerienkommende bajonetten en in sabel binne in ûngewoan kado fan in ynwenner fan 'e stêd oan de Gorcum MuseumEksperts binne fan betinken dat se it perfoarst wurdich binne om te behâlden.
Wapens út de haven fan Gorcum
De wapens – in gewear, in karabyn en in offisierssabel – waarden sa'n 25 jier lyn fûn by baggerwurk yn 'e Gorcum Vluchthaven, krekt bûten de stêd. Dat is wis, mar hoe't se yn partikuliere hannen telâne kommen binne, is net dúdlik. Yn alle gefallen krige Martin Veen fan it gemeentelike depot foar boaiemfynsten yn Gorinchem op in dei in tillefoantsje fan museumdirekteur Rob Kreszner dy't him op 'e hichte brocht fan 'e spesjale donaasje. En no lizze de wapens yn it depot.
Dútsers
"“Wy sille se wis bewarje om te foarkommen dat harren tastân efterútgiet,” seit Veen. Foar him lizze de fjoerwapens dy’t eartiids yn ’e hannen fan Nederlânske soldaten lein hawwe moatte. Se binne nei alle gedachten yn it wetter smiten nei’t Nederlân him yn maaie 1940 oan de Dútsers oerjûn hie. “Dat liket in logyske ferklearring, mar fansels kinne wy it net mear bewize.” It gewear en de karabyn drage beide it fabryksmerk Hembrug, de doetiidske nasjonale wapenfabryk by Amsterdam. Njonken de namme stiet in jiertal. Dit lit sjen dat it gewear yn 1905 makke wêze moat, de karabyn waard trettjin jier letter produsearre. Beide wapens wiene oant 1940 de standert yn it Nederlânske leger. De sabel is folle âlder en waard earne tusken 1813 en 1905 makke. Hy hie wierskynlik allinnich in symboalyske funksje. Dat docht bliken út ûndersyk fan Dr. Arjen Bosman, in militêr ekspert út Dordrecht. It gemeentelike depot foar boaiemfynsten hat him ynhierd fanwegen it bysûndere karakter fan de fynst. "Hy is in autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske militêre skiednis fan 'e 20e iuw," seit Veen.
Modder
Nettsjinsteande harren roastige uterlik binne de wapens yn goede steat. "Benammen as jo betinke dat se hast in heale ieu yn 'e modder op 'e boaiem fan 'e haven lizze. It is krekt troch dy modder dat de korrosje beheind bleaun is. Sels dielen fan 'e learen riemen binne bewarre bleaun. De karabyn hat sels noch syn houten kolf. Dat ûntbrekt by it gewear." Bosman advisearret om de wapens te restaurearjen. Se binne net seldsum, mar fanwegen harren anekdoatyske wearde. "Wy hawwe mar in bytsje histoarysk materiaal út 'e Twadde Wrâldoarloch. En dat wylst Gorinchem in lange militêre skiednis hat," seit Veen.
Anja Broeken
AD Rivierenlân
19 – 9‑2013