GORINCHEM De argeologen fan 'e argeologyske wurkgroep Gorinchem wolle sykje nei oerbliuwsels fan 'e Blauwe Toer, in enoarme en unike kastieltoer dy't fan 1461 oant 1578 oan 'e râne fan 'e stêd stie op it hichtepunt fan 'e Duveltjesgracht. De fûneminten en wierskynlik meterdikke stikken muorre binne ûnder de ierden stedsmuorren ferdwûn, mar sille wierskynlik wer sichtber wurde as se fersterke wurde.
De Blauwe Toer, troch Jacob van der Ulft (1644−1683)
De argeologen wolle begjinne mei de Wetterskip Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden om mei te dwaan oan it fersterkingwurk oan 'e stedsmuorren.
Neffens Martin Veen fan 'e wurkgroep is it dúdlik wêr't graaft wurde moat om de resten te finen. As tarieding op it fersterkingswurk hat in spesjalistysk bedriuw peilingen útfierd (mjittingen mei lûdsweagen) en binne konsintraasjes fan stien en pún waarnommen op it plak dêr't de Blauwe Toer stien hawwe moat. "It liket derop dat dêr grutte fûneminten lizze. Dy lizze sa'n 2,5 meter ûnder de foet fan 'e stedsmuorre en mear as tsien meter ûnder de top, dus dat betsjut wierskynlik in pear dagen graven," seit Veen.
De Blauwe Toer wie ûnderdiel fan in kastiel, wêrfan de bou (of renovaasje - histoarisy binne it dêr net oer iens) yn 1461 begûn, yn opdracht fan Karel de Stoute. It wie bedoeld as in bolwurk tsjin syn heit Filips de Goede, mei wa't hy yn konflikt wie. Hy woe ek in brêge oer de Merwede bouwe litte. De brêge kaam der noait, it kastiel mar foar in part. Heit en soan fermoeden har yn 1465. Yn 'e tuskentiid wie de opfallende Blauwe Toer op 'e súdeastlike hoeke lykwols foltôge.
Ûnbekend
It is net krekt bekend hoe't it gebou derút seach. De etsen en gravueres dy't derfan besteane, binne foar in part basearre op 'e ferbylding fan 'e makkers. Dochs is it dúdlik dat it in opfallend gebou wie, dat neffens Veen unyk wie yn dizze regio fanwegen syn Bourgondyske boustyl. Yn Frankryk is mar ien toer mei sa'n boustyl bekend. Hy giet der dêrom fan út dat Karel de Stoute in bûtenlânske (wierskynlik Frânske) bouwer oan it wurk set hat. It fûnemint fan sa'n swiere toer op 'e super sêfte Gorcum-grûn is ek in foarbyld fan bûtenlânske feardigens. "Tidens de opgravings hoopje wy dêrom benammen mear te learen oer dizze fûneminten, dy't enoarm west hawwe moatte." De Blauwe Toer hie nei alle gedachten muorren mei in dikte fan twa meter. Yn 1976 waarden sokke muorreresten fûn by heiwurk foar de bou fan huzen oan 'e Krabsteeg, mar in ferbân mei de Blauwe Toer koe net oantoand wurde. It die bliken dat it ûnmooglik wie om de muorre te ferwiderjen, dat de peallen moasten mei in boarrigel ynslein wurde.
De Blauwe Toer waard yn 1578 sloopt om't it enoarme bouwurk yn 'e wei stie fan in nije wâl om 'e stêd hinne. De sloop duorre wat tiid, om't pas yn 1600 gjin muorre mear oer stie. Yn 1831 ferdwûnen de lêste fûnemintblokken ûnder de stedsmuorre en út it sicht.
11 desimber 1998
De ynwenner fan Dordrecht